Karamandan.com

Karamandan.com

17 Ocak 2021 Pazar
Karaman’da Köstek Kesme Geleneği
Köstek Kesme: tüm Türk dünyasında bilinen ve Karaman’da da sık sık icra edilen güzel ve eğlenceli bir adettir.
Kategori : Köşe Yazıları
14 Ocak 2021 14:17
 
Karaman’da Köstek Kesme Geleneği

Köstek Kesme: tüm Türk dünyasında bilinen ve Karaman’da da sık sık icra edilen güzel ve eğlenceli bir adettir. 

Köstek Kesme, yeni yürümeye başlayan bir çocuk tökezlemeye başlayınca bunu önleyeceğine inanılarak yapılan bir gelenektir. Köstek çocuğun yürümesine köstek olan durumdur. 

Köstek Kesme, çocuğun iyi yürümesi için yapılan bir törendir. Yürümeye başlayan bebeğin ayaklarına bağlanan bir ipi (köstek) iyi koşan biri keser, kaçar. Elinde içi su dolu kevki (su kabağı) olan bir başkası da koşan kişiyi yakalar ve elindeki kevkiyi kaçanın sırtında parçalar. 

Yaklaşık iki yaşındaki çocuğun iki ayağının alt kısmına bir kuşak bağlanır. Bir kişi bunu makasla keser ve diğer bir kişi de kaçan kesicinin ardı sıra koşarak elindeki su kevkisini üzerine dökmeye ve kırmaya çalışır.

2018 yılı ramazan bayramında mahallemizde yirmi yıl önce annesine yaptığımız bir etkinliği bu sefer çocuğu, torunum Mehmet Han’a yaptık. 

Bu etkinliğin adı Köstek Kesme törenidir. Bu etkinlik Taşeli yöresinde her çocuğa uygulanan bir merasimdir. Bazı komşularımızın bile: bu da ne? diye sordukları Köstek Kesme nedir? Çocuklar genelde bir yaşını doldurmak üzerelerken yürümeye başlarlar ancak sık sık düşerler. Bu düşmeleri belli bir alanın dışına çıkmaması için ayaklarına köstek bağlanan atlara benzerler. 

Çocukların düşmeden yürümeleri için mahalle toplanır, çocuğun iki ayağı arasına ipten sembolik bir köstek bağlanır. Bu ipi hızlı koşan bir kişi keser diğer bir hızlı koşan kişi de arkasından su dolu kabaktan yapma kevkilerle koşar ve üzerine suyu döker. Artık çocuk tökezlemeden yürümeye devam edeceği inanılır ve öyle de olur. 

Tören bütün mahallenin özellikle çocukların, gelinlerin ve kızların katılımıyla tahakkuk eder. En sonunda da katılımcılara bisküvi arası lokum ikram edilir. Torunum Mehmet Han’a bu bayramda aynen bu merasimi uyguladık ve bir geleneğimizi daha yeniden icra ettik. 

Ermenek ilçesi Güneyyurt beldesinin Pınargözü mahallesinde birinci bayram günü Cuma namazından sonra saat ikide bütün akraba ve komşularımız toplandı ve yukarıdaki şekilde neşeli bir tören yaptık. Sonunda genç hanımlar tepsilerde bisküvi ve lokum ikram ettiler.

Torunum Mehmet Han ise maşallah, çok iyi yürüyor o günden beri, Allah’ın izniyle! 

Türk İllerinde Köstek Kesme Ananesi

https://orhaajans.com/turk-kulturunde-kostek-kesme-toreni adlı sitede bu hususta şu bilgiler yer alıyor:

“Çocuk yürüme çağına geldiğinde yürüyemez ise yani geç yürüdüyse, yürürken sürekli tökezliyorsa, sık sık düşüyorsa bu durumdan kurtulması için uygulanan bir gelenek vardır. Binlerce yıldır uygulanan bu geleneğimizin adı ‘‘Köstek Kesme’’ geleneğidir. Bu gelenek pek çok kişi tarafından bilinmese de çok eski bir gelenek olup Türkistan’da halen uygulanmaktadır.

Anadolu’nun birçok yerinde de bu törenin az çok benzer şekilde gerçekleştirildiğini görmekteyiz.

Köstek kesme geleneğinin amacı çocuğun bundan sonraki yaşamında düşmeden, sağlam adımlarla yol almasıdır. Dualarla, dileklerle, ikramlarla, akrabaların ve komşuların katılımıyla, ayağının bağı çözülmek istenen çocuk için renkli bir tören gerçekleştirilir…
Köstek Kesme yürümesi geciken çocuklara uygulanır

Yürüme çağına gelmiş, yeni yeni yürümeye başlayan çocuklar, ak bir örtü üzerine alınır ve ayakları birbirine bir iple bağlanır. Bu ip çok sıkı olmaz, küçük adımlar atacak aralıkta bağlanır. Tercihen kırmızı ip kullanılsa da diğer renkler de kullanılabiliyor. Çocuğun bu şekilde bir iki adım atması sağlanır.

Bir iki adımdan sonra bu ip makasla kesilir. İpi kesen kişinin; tecrübeli, bilgili ve ortamdaki en yaşlı kişi olmasına önem verilir. İpi kesme işi Anadolu’da genellikle Cuma günü yapılmakta ve bu görev genelde Cuma namazından çıkan ilk kişiye verilmektedir. Bazen de yürüyebilen çocuklar arasında kısa bir koşu düzenlenir, daha hızlı koşan çocuğa, töreni yapılan çocuğun ayaklarındaki ip kestirilir. Böylece onun da hızlı ve düzgün yürüyüp, koşabileceğine inanılır.

Ayrıca, çocuk özellikle ak bir örtü üzerine konur ve önüne değerli şeyler konulur ki yolu açık ve bereketli olsun. Samsun, Ordu, Ankara,

Bilecik, Diyarbakır, Mersin, Erzurum, Denizli gibi pek çok ilimizde bu gelenek halen uygulanmaktadır.

Köstek kesmenin ana vatanı Altaylar

Anadolu’da ve Anadolu dışındaki Türk topluluklarında farklı isimlerle anılan, ancak aynı işlevsel özelliğe sahip olan köstek kesmenin ana vatanı Altaylardır ve çeşitli nedenlerle Türkistan’dan ayrılan Türklerin bu geleneği gittikleri topraklara taşıdıkları düşünülmektedir.
Altay Türkleri arasında bugün de yapılmakta olan “koy göçö” bayramı, köstek kesme ile benzer özellikler taşımaktadır. Geleneğin uygulanışı şöyledir: “Bir yaşına basan çocuğun ayakları bir iple bağlanır ve çocuğun ileriki hayatında kendi ayaklarının üzerinde durması yönünde iyi dileklerde bulunularak ip kesilir. Çocuğun dayısı gelerek çocuğun saçından keser ve kestiği saçları çocuk 14 yaşına geldiği zaman ailesine göstererek onlardan hediye alır. Bunun karşılığında çocuğa at hediye eder.

Kırgız ailelerde çocuk, adım atmaya ve yürümeye başladığında “tuşoo kesüü toyu” adıyla bir tören yapılır. Bu törenle, çocuğun iyi yürümesi, adımlarını sağlam atması, kendine güvenmesi ve yaşamında zorluklarla karşılaşmaması amaçlanır.

Törende yedi-on iki yaş aralığındaki çocuklar arasında koşu yarışması düzenlenir; birinci gelen çocuk, yeni yürümeye başlayan çocuğun iki ayağına bağlanan ipi keser. Tören sonrası koyun kurban edilerek, çeşitli oyunlar ve eğlenceler düzenlenir.

Kazaklarda bu törene “tusau kesu” derler. Özbek, Tatar, Başkurt, Karaçay-Malkar arasında da geç yürüyen ya da yürümeyen çocuklara bu tören uygulanmaktadır.

Köstek Kesme töreni Anadolu Türklerinde de kısmen sürdürülmektedir. “Adağını kesme, adağını kestirme, adak kesme, ağdaş pişirme, ayak çizme, ayak kesme, ayak kösteğini kesme, ayak poğaçası yapma, aydaş kaynatma, duşak-duşak-düşşak kesme, hoppala, iplik kesme, köstek kesme, köstekleme, köstek kırma” gibi türlü adları olan bu tören ayrıca “Tay-Tay” olarak da bilinir.

Bugün halen çocukların iki elinden tutulup tay-tay denmesi, çabuk yürümeleri için dilenen bir dilektir ve Köstek Kesme töreninin cılızlaşmış bir devamı niteliğindedir.”

Mükremin Kızılca

Okunma : 1937
Foto galeri
Yavuzlar iplik
sağlam pen
karaman


guney sigorta
Gündem haberleri
Karamanlı İşçilere önce gözaltı, sonra 8 Bin lira ceza iddiası
13 Ocak 2021 Okunma: 21787 Ekonomi
Karaman’da dev operasyon: 34 gözaltı
16 Ocak 2021 Okunma: 8629 Asayiş
Türkiye’nin en yükseği olacak! Antalya - Konya Karaman’ı Bağlayacak
16 Ocak 2021 Okunma: 6432 Gündem
Son dört günün en çok okunan haberlerini gösterir
Ayın en çok okunan haberleri için tıklayın