Nevahi Kazası Merkezi Neresi? | Karamandan.com - Karaman Haber

Nevahi Kazası Merkezi Neresi? | Karamandan.com - Karaman Haber

31 Ekim 2020 Cumartesi
Nevahi Kazası Merkezi Neresi?

Cumhuriyetin kuruluşuna kadar Taşeli’de Ermenek’ten ayrı, Nevahi adlı bir ilçe olduğu malumdur.

Nahiye kelimesinin çoğulu olarak nahiyeler demek olan Nevahi halk arasında Nava, Navağı olarak söylenirdi. Eskiden Alanya’ya, Aladağ’a ve Mut’a varan Nevahi halkından kişilere “Navalılar geldi” derlerdi. Halen de bazı yerlerde böyle denmeye devam edilmekledir. Şahsen 1974 yılında 19 yaşında bir genç olarak Karaman Aladağ’ın Ada köyüne vardığımda bana gülerek, devamlı Navalı, diyorlardı ve ben bir şey anlamamıştım. 

Osmanlı belgelerinde “Konya Eyaleti İçil Sancağına bağlı Nevahi kazası”, “Ermenek Nevahi Kazası” ve “Taş İli Nevahi Kazası” şeklinde yer alan bu kazanın merkezi hakkında bir malumat yoktu. 

Bu tür genel manadaki kazaların merkezleri daima yer değiştirebiliyordu. Mesela Aladağ Kazası gibi bir yörenin adı oluyordu. Nevahi de Ermenek’ten sonra batıda Güneyyurt da dâhil Başyayla ve Sarıveliler ilçelerini kapsayan köy ve beldelere Nevahi denirdi. Şu anda bu bölgede Ermeneke bağlı bulunan Boyalık, Pamuklu / Cenne, Yerbağı / Güzveve Ardıçkaya / Nadire köyleri de Nevahi köyleri arasında geçmektedir. 

Cumhuriyetle beraber lağvedilen ve yerine Halimiye / Tepebaşı ile Fariske / Göktepe nahiyeleri ihdas edilen Nevahi kazasının Osmanlı devrindeki merkezini ilk defa elinizde olan “Başyayla 1830 Nüfus ve 1845 Hane Kayıtları ve tarihi” adlı eserde tarafımdan tespit edilmiştir. 
Davdas en azından 1760 ila 1900 yılları arasında Nevahi kazası merkezidir. Yani Kadı’nın, Kethüdanın ve Kapıcıbaşının ikamet ettiği hükümet konağının bulunduğu yerdir. 

Bu hususta üç önemli kanıtımız var:

1- “1760 yılında Lafza Zaviyesinde nöbet değişimi” adlı belgedir.

Burada Nevahi Kadısı İstanbul’a arzuhalde bulunarak Lafza’daki Şeyh Ahmet Zaviyesi mütevellisi Şeyh Ahmet Efendinin öldüğünü ve yerine vazifelendirilecek kabiliyet sahibi oğullarını arz etmektedir.

2- 1830 Davdas (Üzümlü / Başyayla) Nüfus Kayıtlarının ilk iki kişisi çocuklarıyla beraber şunlardır: 

1- Dergâh-ı âli kapıcı başılarından Abit Paşa Zade Ali Bey
Oğlu Zeynelabidin Bey, çocuk, Oğlu Abdullah Bey, çocuk, Oğlu Ahmet Sunullah, çocuk

2- Dergâh-ı Ali kapıcı başılarından merhum Abdullah Bey oğlu, kaza ayanından genç, on yaşında Baki Bey

Görüldüğü gibi Davdas / Üzümlü köyünün 1830 yılındaki nüfus kayıtlarında Kaza Ayanı ve Dergâh-ı âli kapıcı başı bulunmaktadır. Dergâh-ı âli hükümet konağı demek olup şimdiki gibi bütün ilçelerde bulunmaktadır. Ayrıca ekteki aslında da görüldüğü gibi Nevahi kayıtları Davdasla başlamaktadır. 

3- 1845 Davdas hanelerinden 3. Hane: Hane sahibi: Abdullah Bey Zade Abdülbaki Bey
Mesleği: Kaza müdürü

Burada da açıkça görülüyor ki Nevahi Kazası müdürü Davdas’tadır ve kaza merkezi de  Davdas’tır. 
Kaynak: Bahse konu belgelerin asılları ektedir. BOA Numaraları ise şöyledir: NFS_d_03640_00017 / 18 ve ML_VRD_TMT_d_10499_00060 / 0075 / ML_VRD_TMT_d_10499_002

Mükremin Kızılca
 

Okunma : 3579
Foto galeri