Karamandan.com

Karamandan.com

31 Ekim 2020 Cumartesi
Zübeyde Hanım’ın Memleketi
Karamandancom takipçilerinden Hasan Şimşek'in uzun çalışması sonucu kaleme aldığı "Zübeyde Hanım’ın Memleketi" başlıklı yazıyı sizlerle paylaşıyoruz.
Kategori : Köşe Yazıları
07 Ekim 2020 13:46
 
Zübeyde Hanım’ın Memleketi
karaman

Karamandancom takipçilerinden Hasan Şimşek'in uzun çalışması sonucu kaleme aldığı "Zübeyde Hanım’ın Memleketi" başlıklı yazıyı sizlerle paylaşıyoruz.

1923 yılından 1938 yılına kadar Mustafa Kemal Atatürk’ün çok yakınında bulunan Atatürk ile ilgili anılarını “Çankaya” adlı kitabında toplayan Falih Rıfkı Atay,

“Anılarım, gördüklerim ve işittiklerimdir. Gördüklerimin hepsi benden, işittiklerimin çoğu Atatürk’ün ağzından!“  diye başladığı anılarında, Mustafa Kemal Atatürk’ün annesinden şöyle bahseder:

Zübeyde Molla Selanik’e birkaç saat uzak Sarıyer adlı bir Yörük Köyü’ndendir. Mustafa Kemal ana tarafından Yörük’tür.

Tesalya’nın fethinden sonra Anadolu’dan göçmüş, 1810’da Vodina’da Sarıgöl bucağından Selanik’e  gelip yerleşmiştir. (1)

Ali Güler’İn yazdığına göre, E.B. Şapolyo’nun  kız kardeşi Makbule Hanım’a  “babanız nerelidir?” sorusuna karşılık: “Babam yerli olarak Selaniklidir. Kendileri Yörük sülalesindendir. Annem her zaman Yörük olmakla iftihar ederdi. Bir gün Atatürk’e Yörük nedir? diye sordum.

Ağabeyim de bana ‘Yürüyen Türklerdir” dedi. Yine Şapolyo’nun Ruşen Eşref Ünayıdn’dan naklettiğine göre “Atatürk, çok kere benim atalarım Anadolu’dan Rumeli’ye gelmiş Yörük Türklerindendir derdi.”

Atatürk’ün baba soyu Konya/Karaamn’dan gelerek Manastır Vilayeti’nin Debre-i Bala Sancağı’na bağlı Kocacık’a yerleşti. Aile sonradan Selanik’e göç etti.” (2)

Mustafa Kemal Atatürk’ün annesi  Zübeyde Hanım’ın babası hakkında, Atatürk’ün babası Ali Rıza Efendi’yi  ve dedesi Kızıl Hafız Ahmet Bey’i de tanıyan  ve doksan yaşında vefat eden aydın Milletvekili Tahsin San, şu bilgileri vermiştir.” Atatürk’ün validesi Zübeyde Hanım, Sofu-zade ailesinden Feyzullah Ağa’nın kızıdır. Bunlar Selanik’te doğmuşlardır. Bu aile bundan 130 sene evvel Sarıgöl’den Selanik’e gelmişlerdir.

Vodina kazasının batısında Sarıgöl on altı köyden ibaret olan bir nahiyedir. Makedonya ve Teselya’nın fethinden sonra Konya civarı ahalisinden Osmanlı Hükûmeti’nin sevk ve iskân ettirdiği Türkmenlerdendir. Son zamanlara kadar beş asır müddet içinde hayat tarzlarını, kılık kıyafetlerini değiştirmemişlerdir.” (3)

Lord Kinross, Zübeyde Hanım’ı şöyle tanımlar:

“Zübeyde Hanım, Bulgar sınırının ötesindeki Slavlar kadar sarışındı; düzgün beyaz bir teni, derin ama berrak, açık mavi gözleri vardı. Ailesi Selanik’in batısında, Arnavutluğa doğru, sert ve çıplak dağların geniş, donuk surlara gömüldüğü göller bölgesinden geliyordu. Burası Türklerin Makendonya’yı ve Teselya’yı almalarından sonra Anadolu’nun göbeğinden gelen köylülerin yerleştikleri yerdi. Bu yüzden Zübeyde Hanım, damarlarında ilk göçebe Türk kabilelerinin torunları olan ve hâlâ Toros dağlarında özgür yaşamların sürdüren  sarışın Yörüklerin kanını taşıdığını düşünmekten hoşlanırdı. (4)

Atatürk’ün naaşının Etnografya Müzesi’nden Anıtkabir’e nakli sırasında, ATA’nın kabrine konulmak üzere o zaman bütün vilayetlerden toprak getirtilerek kabre konur. Bunun dışında Kıbrıs’tan, Selanik’ten ve Zübeyde Hanım’ın atalarının yaşadığı Ermenek’ten (5) de toprak gönderilir.

Bu anlatımı yapan o zaman gençliği temsilen bir üniversite öğrencisi olan Emekli Anayasa Mahkemesi Başkanı Yekta Güngör Özden’dir. Bu anısını 8 Mart 2019 tarihli Gerçekler 2 başlığı adı altında SÖZCÜ gazetesindeki yazısında, yazar.. Mustafa Ertaş da “Orta Torosların Yükselen Sesi “ kitabında Özden’e atıf yaparak “…güzel kumaş keseler içinde (Atatürk’ün Annesi) Zübeyde Hanım’ın memleketi olduğu söylenerek ERMENEK’ten  gelen toprak ile Selanik ve Kıbrıs’tan gelen topraklar Ata’nını mezarına konuldu.(6)

Yekta Güngör Özden ile uzun müddet birlikte çalışan rahmetli Mehmet Çınarlı’nın çok yakınları ile bu konuyu konuşmakta ve derinleştirmekte yarar var kanısındayım. 

Not: Çok değerli bir tarihçi olan hemşehrimiz Salih Cöhce’nin vefatını  tessürle öğrenmiş bulunuyorum. Merhuma Allah’tan rahmet, ailesine, yakınlarına ve bilim çevresine başınız sağ olusun derim. Ruhu şad olsun.

Kaynakça:

(1) Falih Rıfkı, Atay,Çankaya,s.18, Doğan Kardeş Yayınları,İSTANBUL
(2) Ali Güler, Karamanlı Sarı Paşa, .66, Karaman Belediyesi Kültür Yayınları
(3) Ali Güler, y. a.g.e.s 104
(4) Lord Kinross, s.25, Sander Yayınları, İstanbul,
(5) Yekta Güngor Özden, Sözcü gazetesi 8 Mart 2019 sayısı
(6) Mustafa Ertaş, Orta Toroslardan Yükselen Ses, s.54.

Hasan Şimşek

 

Okunma : 2207
REKLAM
EKSPERTİZ
guney sigorta
Yavuzlar iplik
karaman


Gündem haberleri
Merhum kefeninin arasında not bıraktı
28 Ekim 2020 Okunma: 43367 Yaşam
Karaman Selçuklu Hastanesinde hayrete düşüren ameliyat
27 Ekim 2020 Okunma: 9239 Sağlık
Hizmet, Karaman çiftçisinin ayağına getirildi
28 Ekim 2020 Okunma: 7747 Tarım
Son dört günün en çok okunan haberlerini gösterir
Ayın en çok okunan haberleri için tıklayın