Başyayla’da Bir Kutbu’l-Aktab | Karamandan.com - Karaman Haber

Başyayla’da Bir Kutbu’l-Aktab | Karamandan.com - Karaman Haber

23 Ekim 2020 Cuma
Başyayla’da Bir Kutbu’l-Aktab

Lafza’daki (Başyayla) 350 yıllık Ulema ailesinden ve zaviye hizmetlerinden net bilgiler. 

1780 Yılı Lafza Kutbu’l-Aktap Ahmet Efendi Zaviyesinde Nöbet Değişimi. 

Bendi Kara, Toprak Tepe, Cilcer – Haliçer?, Dibek Özü ve Çamurlu Yaylalarının Öşürleri Zaviyeye aittir.  

Bu Yaylalar Şimdi Nerede?

Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivinden online satın aldığım, ekteki bir kısmımın aslını da gördüğünüz belge içeriğini görünce bu makaleyi yazma gereği duydum. 

Kutbu’l-Aktab Ahmet Efendinin babası ve dedesi kimdir?

“Şu anda Konya’da Konevi Camii kabristanında yatan İmam Muhammed Beğavi hazretleri Buhara’dan Bağdat’a daha sonra da Konya’ya gelmiş ve kendisine Şato – Form civarında bir tekke tahsis edilmiş, ömrünü burada ilimle haşir neşir halde geçirmiştir. 

1500’lü yıllarda oğlu Ali Efendi Nevahi kazasında yani halk arasında Navağı da denen bugünkü Başyayla ve Sarıveliler yöresinde vergi tahsilatıyla görevlendirilmiştir. Buraları çok seven Ali Efendi Lafza’ya yerleşmiştir. 

Aşağı Çağlar köyünden evlenen Ali Efendinin ilk oğlu Kutup Ahmet Efendidir. Ali Efendi daha sonra hac dönüşü 1600’lü İstanbul’a uğramış padişahı ziyaretten sonra payitahtta vefat ederek oraya defnedilmiştir.” * 

İşte merhum Ali Efendi oğlu Şeyh Kutup Ahmet Efendinin açmış olduğu zaviye yani Kur’an Kursuna, 240 yıl önce 1780 senesi Lafza (Kirazlıyayla – Başyayla) köyündeki bu zaviyeye oğlu Şeyh Davut tasarrufta bulunuyordu.  

Müslüman halka ve çocuklarına Kur’an ve İslami dersler vermek şartıyla açılan bu zaviyeye, gelir olarak öşürlerinin toplanması amacıyla aşağıda adı belgede geçen yaylalar tahsis edilmiştir. 

19 Kasım 1780 tarihinde Kutup Ahmet Efendinin oğlu Şeyh Davut hazretlerinin ölümü üzerine aynı vazifenin dört oğluna tevdii için Nevahi Kadısı tarafından İstanbul’a bir arzuhal gönderilir.

Aşağıda bu arzuhâlin aslını ve çevirisini görüyorsunuz. 

“Yüce devlete âcizane arzımdır ki

İçil sancağına bağlı Ermenek Nevahi kazası Lafza köyünde yer alan merhum Şeyh Ahmet Zaviyesinde ders vermek şartıyla Bendi Kara, Toprak Tepe, Cilcer – Haliçer?, Dibek Özü ve Çamurlu yaylalarının mahsulatının öşürleri yüce beratla üzerinde olan Seyit Şeyh Hacı Ahmet Efendi ölmüş olup yeri boş ve hizmetleri muattal kaldığından yerine âlimlerden ve layık olan kişilerden yetişkin öz oğulları: 

Seyit Şeyh Davut Efendi, Seyit Şeyh Abdülhalim Efendi, Seyit Şeyh Mehmet Efendi ve Seyit Şeyh Alaeddin Efendiler her bakımdan layık ve müstahak olduklarından adı geçen yaylaların şer’î öşürleri babalarının ölümünden dolayı kendilerine beratla tevcih edilmesi yüce makamdan niyazımızdır. 

Bu konuda emir ve ferman yüce padişahımızındır. Rebiyülahir başı 1194 / 10 Nisan 1780

Yüce Osmanlı Devleti duacısı fakir zayıf Mehmet Mesut, Ermenek Nevahisi Kadısı” **

Arzuhale İstanbul’dan Verilen Cevap:

“Defter-i Divani

Vakf-ı Zaviye-i müteveffa Şeyh Ahmet der karye-i Lafza tabi-i kaza-i Nevahi-i Ermenek

Şeyh Seyit Ahmed veledi bâ şart-ı tedris a’şar-ı şer’iyye-i mezraa-i Bendi Kara ve Toprak Tepe ve ve Halicer ve Dibek Özü ve Çamurlu mezraa-i Davud

Şeyh Davud maa tedris bâ arz-ı Ahmed Efendi Kadı-i Ermenek ve bâ işaret-i Feyzullah Efendi hazreti Şeyhülislam ve bâ ruus-i hümayun fi silh-i Muharrem 1126 / 10 Şubat 1714

Nevahi-i Ermenek kazasına tabi Lafza nam karyede vaki müteveffa Şeyh Ahmed Zaviyesine Bendi Kara ve Toprak Tepe ve ve Halicer ve Dibek Özü ve Çamurlu nam mezsraaların a’şarıyla tedris şartıyla mutasarrıf olan Şeyh Davud fevt olup mahlül olmağın erbab-ı istihkaktan sulbi oğlu Seyit Şeyh Ahmet’e tevcih buyrulmak ricasıyla Nevahi-i Ermenek kadısı Ahmet Efendi arz ve tedris şartıyla tevcih olunmak üzere faziletlü semahatlü Şeyhülislam Mevlana Mahmud Efendi hazretleri işaret etmeleriyle işaretleri mucibince fevtinden tevcih olunmak … 1126 senesi Muharreminin silhi … ruus-i hümayun şurutu mucibince pederi Şeyh Davud mahlulen yerine bâ şart-ı tedris oğlu mezbur Seyit Ahmet’e tevcih olunup üzerlerinde mestur ve mukayyettir, emr u ferman fütüvvetlü semahatlü Şeyhülislam hazretlerinindir. Fi 8 C sene 1194 / 14 Mart 1780

Mucibince tevcih buyrulmak mercüvdür.

Ed-Dâî Mehmet Şerif ğufira leh”

Kutup Ahmet Efendi öldükten sonra 1714 yılında oğlu Şeyh Davut zaviye hizmetlerine getiriliyor. Şeyh Davut öldükten sonra da 1780 tarihinde boş olan göreve oğlu (Kutup Ahmet Efendinin torunu) Şeyh Ahmet getiriliyor. 

Seyit Şeyh Davut Efendi, Seyit Şeyh Abdülhalim Efendi, Seyit Şeyh Mehmet Efendi ve Seyit Şeyh Alaeddin Efendiler Kutup Ahmet Efendinin oğlu ve oğullarının oğullarıdırlar. Belgeye göre aile, adı geçen yaylaların öşürlerini toplayıp zaviye masraflarına harcamakla yükümlüdür. 

1780 tarihinde Nevahi merkezinin Lafza – Davdas çizgisi üzerinde olduğu kesindir. Zira burada özellikle Davdas’ta vergi tahsilatı yapan beyler, paşalar ve tımar sahipleri vardır. 

*Kutup Ahmet Efendinin torunlarından emekli müftü, 2015 yılında vefat eden merhum Ali Okutan’ın Sayın Yazar arkadaşımız, büyüğümüz Mustafa Ertaş’a verdiği bilgilerden. Orta Toroslardan Yükselen Ses S. 316

**BOA AE_SABH-I-00298-20023-001-001 

Okunma : 3574
Foto galeri